Kathedraal Etsjmiadzin
Kathedraal Etsjmiadzin. Het kloppende hart van de Armeense kerk
De Moederkathedraal van Etsjmiadzin is het religieuze én bestuurlijke hart van de Armeense Apostolische Kerk. De kathedraal staat vlakbij de hoofdstad Jerevan (ongeveer 45 minuten rijden) in de stad Vagharshapat (ook ‘Etsjmiadzin’ genoemd). Hier woont de Catholicos, de Armeense tegenhanger van de paus, en ligt het seminary (theologiestudiehuis) en museum. Het hele complex staat sinds 2000 op de UNESCO Werelderfgoedlijst. Elk jaar komen meer dan 200.000 pelgrims en toeristen naar Etsjmiadzin, om te bidden of de indrukwekkende kerken te bewonderen.
Snelle feiten
| Naam | Etsjmiadzin (Armeens: Մայր Տաճար Սուրբ Էջմիածին) |
| Oprichtingsperiode | 301 – 303 n. Chr. |
| Religie | Armeens-apostolisch |
Geschiedenis Etsjmiadzin
Etsjmiadzin is een plek vol legendes. Volgens de overlevering zag bisschop Gregorius de Verlichter kort na 301 na Christus een visioen: Jezus zelf verscheen hem in een droom en sloeg met een gouden hamer op de grond om de plek te wijzen waar de nieuwe kathedraal moest komen. De naam Etsjmiadzin betekent zelfs ‘plaats waar de Eniggeborene neerdaalde’. Kort daarna werd Armenië het eerste land ter wereld dat het christendom als staatsreligie aannam. Koning Trdat III liet de eerste kerk op deze plek tussen 301 en 303 bouwen (samen met Gregorius). Daarmee is Etsjmiadzin de oudste christelijke kathedraal van Armenië. Sommige historici noemen het zelfs de oudste nog bestaande kathedraal ter wereld.
Eeuwenoude muren en koepels
De huidige kathedraal is door de eeuwen vaak verbouwd en gerestaureerd. Van het allereerste (4e eeuwse) gebouw zijn alleen funderingen over, en de buitenkant dateert grotendeels uit de 17e eeuw. Toch zie je in de binnenkant enkele originele middeleeuwse schilderingen: beroemde Armeense kunstenaars als Naghash Hovnatan hebben in de 18e eeuw muurschilderingen aangebracht. Architectonisch is de plattegrond opvallend: het is een koepelkerk met vier apsides (uitbouwtjes) in een kruisvorm, en een grote koepel op vier zuilen. Dit ontwerp was baanbrekend; Armeense koepelkerken beïnvloedden later veel kerkgebouwen in Byzantium en Europa.
Buren met heilige namen
Naast de kathedraal staan in het Etsjmiadzin-complex ook twee andere oude kerken die aan Armeense heiligen zijn gewijd. De Kerk van Sint Gayane (gewijd in 630 na Chr.) is een van de eerste kerken die een basiliek met centrale koepel combineert. Onder het altaar ligt de crypte van de martelares Sint Gayane, die met haar gezellen uit het Romeinse Rijk naar Armenië vluchtte. Net zo beroemd is de Kerk van Sint Hripsime (618 na Chr.), genoemd naar een andere maagdelijk martelaar uit die groep. Dit gebouw heeft een kruisvormige plattegrond met vier apsiden en hoekruimten. Volgens deskundigen een van de mooiste voorbeelden van Armeense kerkarchitectuur uit de vroege middeleeuwen.
Een schatkamer vol verhalen
Behalve kerken zijn er in Etsjmiadzin ook belangrijke heilige voorwerpen te zien. In het museum van de kathedraal wordt bijvoorbeeld de beroemde Heilige Lans bewaard. Volgens de traditie van de Armeense Kerk is dit de speer waarmee een Romeinse soldaat de zijde van Jezus doorboorde tijdens de kruisiging. Deze lans (ook ‘Spear of Longinus’ genoemd) wordt gekoesterd als een relikwie met een diepe geschiedenis. In het museum staan ook andere waardevolle kerkschatten en iconen van de Armeense kerk.
Werelderfgoed met uitzicht op Ararat
Het kloostercomplex is dus zowel historisch als religieus heel betekenisvol. Etsjmiadzin werd in 2000 opgenomen in de UNESCO lijst vanwege de unieke architectuur en de rol die het speelde in de verspreiding van het christendom. Dat zie je niet alleen aan de kathedraal: ook de kerken van Sint Gayane en Sint Hripsime zijn UNESCO monumenten. Bezoekers kunnen door rustige tuinen lopen, de oude kruisvormige kerken bewonderen en zelfs de hoge berg Ararat zien liggen. De berg uit de Bijbel, vlak over de grens in Turkije.
Wist je dat...?
Leuke weetjes: wist je dat Armenië als eerste land in 301 na Chr. officieel christelijk werd? Etsjmiadzin maakte dat mogelijk. De kathedraal is ongeveer 33 m lang en 30 m breed, met een koepelhoogte van zo’n 20 m. Elke dag lopen pelgrims en toeristen rond in de kloostertuin. Vooral 8 september (feest van de Armeniërs) is het hier druk. Er is geen vaste entreeprijs, want het is vooral een werkende kerk, maar in het museum kun je tegen betaling een gids horen vertellen over de relikwieën.
