Klooster van Geghard
Het middeleeuwse klooster van Geghard ligt in Centraal-Armenië, in de Kotayk provincie, op de rand van de schilderachtige Azat vallei. Het bijzondere van Geghard is dat veel kerken en kapellen gedeeltelijk uit de rotswand zijn gehouwen. Volgens UNESCO is dit “een uitzonderlijk compleet en goed bewaard gebleven voorbeeld van een middeleeuws Armeens klooster”. Het complex, gesticht in de 4e eeuw, bevat meerdere kapellen en grafkelders, waarvan de meeste letterlijk in de kalkstenen rots zijn uitgehouwen. Door de combinatie van kerkgebouwen en ruige natuur wordt Geghard beschouwd als een hoogtepunt van de Armeense middeleeuwse architectuur.
Snelle feiten
| Naam | Klooster van Geghard (Armeens: Գեղարդ) |
| Oprichtingsperiode | 4e eeuw |
| Religie | Armeens-apostolisch |
Geschiedenis van Geghard
Geghard kent een lange geschiedenis. Volgens traditie stichtte Gregorius de Verlichter het klooster in de 4e eeuw bij een heilige bron in een grot. In die tijd heette het complex ‘Ayrivank’ (wat letterlijk ‘grotklooster’ betekent). Het grootste deel van de huidige gebouwen dateert echter uit de 13e eeuw. De hoofdkathedraal (Katoghikè) bijvoorbeeld werd gebouwd in 1215, met ernaast een gavit (voorhal) en verschillende rotskerken en kloostercellen. In de middeleeuwen was Geghard bovendien een belangrijk centrum voor leren en kunsten: er was een school, een bibliotheek en een scriptorium waar handschriften werden gekopieerd. Het klooster heeft in latere eeuwen te lijden gehad van invasies en aardbevingen, maar is daarna meerdere keren herbouwd en gerestaureerd. Grote renovaties vonden plaats in de 20e eeuw (o.a. in 1934, 1940 en 1960–1961) om de gebouwen weer te herstellen.
Architectuur en kunst in de rots
Wat Geghard bijzonder maakt, is dat de meeste kerken en graven niet gebouwd zijn, maar uit de rots gehakt. UNESCO noemt het complex daarom een hoogtepunt van de middeleeuwse Armeense bouwkunst. De hoofdkathedraal heeft de typisch Armeense vorm van een gelijkarmig kruis, met een vierkant grondplan en een koepel bovenin. In de kapellen en gangen zie je zeer fijn bewerkte reliëfs in de steen, met bloemmotieven, dieren of geometrische patronen. Ook buiten vind je reliëfs en khachkars, rijk versierde stenen kruisen en grafstenen.
Heilige relieken en legendes
Geghard is nauw verbonden met religieuze legendes. De naam Geghard betekent in het Armeens ‘speer’, en dat verwijst naar een beroemde relikwie: volgens de overlevering was hier eeuwenlang de heilige lans bewaard waarmee Jezus in zijn zij werd doorboord. Deze lans, zo gaat het verhaal, zou zijn meegenomen naar Armenië door de apostel Judas Thaddeüs. Daarom heet het klooster voluit Geghardavank, ‘klooster van de speer’. De echte lans stond ongeveer 500 jaar in Geghard; tegenwoordig is het originele voorwerp in het museum van het heiligdom van Etchmiadzin. De legende van de speer trok door de eeuwen heen veel pelgrims en gelovigen naar Geghard. Later kreeg het klooster ook relieken van de apostelen Andreas en Johannes, en veel schenkingen van pelgrims.
UNESCO Werelderfgoed
Geghard staat sinds 2000 op de UNESCO-werelderfgoedlijst, samen met de bovenloop van de Azat vallei. Volgens UNESCO is Geghard niet alleen uitzonderlijk compleet en gaaf bewaard gebleven, maar ook van grote invloed geweest op latere gebouwen in de regio.
Geghard bezoeken
Tegenwoordig is Geghard een van de populairste bezienswaardigheden in Armenië. Het klooster ligt op ongeveer 35 -40 km ten oosten van Jerevan, langs de weg naar Garni. Je kunt er komen met de auto of tourbus; vlakbij liggen het Ravijn van Azat en de Romeinse tempel van Garni, waardoor veel reizigers Geghard combineren met die oude tempel. Het klooster is dagelijks overdag te bezoeken en de toegang is gratis. Rondom de ingang staan vaak kraampjes met lokaal lekkers (gedroogd fruit, zoete druivensnoep sujukh, broodjes) en traditionele souvenirs. Ook wordt er soms Armeense volksmuziek gespeeld terwijl je het terrein oploopt. Binnen is er een kleine museumwinkel. In de buurt zijn mooie wandelroutes en bezienswaardigheden als de ‘Symfonie der stenen’ (reusachtige basaltzuilen in het Azat ravijn). Reken op ongeveer een uur voor Geghard en combineer het met de tempel van Garni, een kwartier rijden verderop.
Op deze pagina kunnen affiliate-links staan. Boek je via zo’n link een tour of activiteit, dan krijgen wij daar een klein bedragje voor. Jij betaalt niks extra en helpt ons zo om Land of Apricots te blijven maken. Dankjewel! Hier lees je er meer over.
